6

Չադում բաբուինների ոսկորների վրա արծվի ճանկերի հետքեր են հայտնաբերել

Չադի Էնեդի սարահարթում հայտնաբերված ոսկորների վնասվածքները հուշում են, որ արծիվները կարող են որսալ նույնիսկ 20 կիլոգրամից ծանր բաբուինների։ Հետազոտության հեղինակների կարծիքով՝ այդպիսի վտանգի կարող էին ենթարկվել նաև մարդու վաղ ազգակիցներից մի քանիսը։

Ձիթապտղագույն բաբուին Քենիայում
Ձիթապտղագույն բաբուին Քենիայում․ արխիվային լուսանկար / © Գարի Մ. Ստոլց, ԱՄՆ-ի Ձկների և վայրի բնության ծառայություն, Wikimedia Commons (հանրային սեփականություն)

Սենթ Էնդրյուսի համալսարանի Քեթրին Հոբեյթերի գլխավորած խումբը նոյեմբերի 18-ին American Journal of Biological Anthropology հանդեսում նկարագրել է Չադի հյուսիս-արևելքում հայտնաբերված ձիթապտղագույն բաբուինների (Papio anubis) գանգերն ու ոսկորները։ Հետազոտողները դրանք գտել են Էնեդիի արգելոցի ավազաքարե ժայռերի մոտ՝ 2025 թվականի փետրվար–մարտին։

Սկզբնական նմուշում ինը կենդանու մնացորդ կար։ Նրանցից ութը հասուն արուներ էին, որոնց մարմնի միջին զանգվածը, ըստ ազդրոսկրի գլխիկի չափերի, կազմել է 22,2 կիլոգրամ։ Երկու արուի գանգի ակնակապիճներում հետազոտողները ծակվածքներ են գտել, իսկ թիակներից մեկի վրա՝ խոր քերծվածքներ։ Գանգերից մեկի հետ գտնված ազդրոսկրը թույլ է տվել այդ կենդանու զանգվածը գնահատել 21,8 կիլոգրամ։

2026 թվականի հունիսին խումբը գտել է ևս մեկ հասուն արուի գանգ և կմախքի մի մասը։ Այս կենդանու գնահատված զանգվածը 26,2 կիլոգրամ էր։ Նրա ոսկորների վրա ևս եղել են ճանկերին բնորոշ ծակվածքներ ու թիակների խոր քերծվածքներ։

Հեղինակները վնասվածքները կապում են Վերոյի արծվի (Aquila verreauxii) հետ։ Խումբը նկարագրել է նաև կենդանի բաբուինների արձագանքը․ երբ երկու այդպիսի արծիվ թռել են նրանց գլխավերևով, կապիկները տագնապի ձայներ են արձակել ու թաքնվել։ Հետազոտողները մահացու հարձակման ականատես չեն եղել, իսկ ոսկորների հետքերն ինքնին չեն բացառում, որ արծիվը սնվել է արդեն սատկած կենդանով։

Հոդվածի հեղինակների նշմամբ՝ մինչ այս գիշատիչ թռչնի կողմից 13 կիլոգրամից ծանր պրիմատի սպանության հաստատված դեպք հայտնի չէր։ Որոշ հետազոտողներ 20 կիլոգրամը համարում էին այն վերին սահմանը, որից ծանր պրիմատներին թռչունները չեն որսում։ Չադի գտածոները հիմք են տալիս վերանայելու այդ ենթադրությունը, եթե հետագա դիտարկումները հաստատեն ակտիվ որսը։

Որոշ ավստրալոպիթեկներ մոտավորապես նույնքան էին կշռում, որքան Էնեդիի հասուն արու բաբուինները։ Այդ համեմատությունը հեղինակներին հիմք է տալիս ենթադրելու, որ խոշոր գիշատիչ թռչունները սպառնալիք կարող էին լինել նաև նրանց համար։ Չադում հայտնաբերված ոսկորները, սակայն, չեն վկայում հնագույն մարդկանց կամ նրանց ազգակիցների վրա կոնկրետ հարձակումների մասին։

Տեքստում վրիպա՞կ եք գտել։ Նշեք հատվածը և սեղմեք Ctrl (Cmd) + Enter։
Հետևեք մեզ Telegram-ում, Facebook-ում և Google News-ում

Հանրաճանաչ

Նոյեմբերի 17, 08:05
Հ. Թումանյան

Հյուսիսատլանտյան հարթ կետերի հետազոտությամբ զբաղվող կոնսորցիումը 2025 թվականի համար գնահատել է այս տեսակի թվաքանակը մոտ 382 կենդանի։ Նոյեմբերի 16-ին հրապարակված գնահատականը 1,8 տոկոսով ցածր է 2024 թվականի վերանայված ցուցանիշից։

Նոյեմբերի 16, 16:30
Հ. Թումանյան

Դանիայի Սեյերո կղզում թաղված տղամարդը մանկության տարիներին հիմնականում սնվել է ծովից ստացած մթերքներով։ Նրա ատամների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ պատանեկությունից սկսած նա ավելի շատ ցամաքային սնունդ է օգտագործել՝ այն ժամանակ, երբ տարածաշրջանում արդեն հայտնվել էին առաջին երկրագործները։

Նոյեմբերի 17, 14:05
Հ. Թումանյան

Մոնղոլիայի նախագահ Ուխնաագիյն Խուրելսուխը նոյեմբերի 17-ին հայտարարել է, որ մտադիր է հեռանալ պաշտոնից։ Նա հերքել է պետական երկաթուղու նախագծից անձնական օգուտ ստանալու մեղադրանքը։ Հրաժարականը պետք է հաստատի խորհրդարանը։

Նոյեմբերի 16, 18:30
Հ. Թումանյան

ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի երկու F-15EX Eagle II կործանիչ նոյեմբերի 15-ին վայրէջք են կատարել Օկինավայի Կադենա ավիաբազայում։ Սա ԱՄՆ-ից դուրս առաջին ավիաբազան է, որտեղ այդ կործանիչները կտեղակայվեն մշտապես։

Նոյեմբերի 13, 08:05
Հ. Թումանյան

Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։

Նոյեմբերի 16, 20:04
Հ. Թումանյան

Սոլքի ինստիտուտի հետազոտողները մշակել են մեթոդ, որը նույն բջջում ցույց է տալիս թե՛ ԴՆԹ-ի խմբագրման արդյունքը, թե՛ գեների ակտիվության փոփոխությունները։ Մարդու լաբորատոր բջիջների մի խմբում մեթոդը հայտնաբերել է խմբագրման 43 տեղամաս, որոնցից 36-ը նախատեսված թիրախներից դուրս էին։

Նոյեմբերի 16, 18:30
Հ. Թումանյան

ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի երկու F-15EX Eagle II կործանիչ նոյեմբերի 15-ին վայրէջք են կատարել Օկինավայի Կադենա ավիաբազայում։ Սա ԱՄՆ-ից դուրս առաջին ավիաբազան է, որտեղ այդ կործանիչները կտեղակայվեն մշտապես։

Նոյեմբերի 13, 08:05
Հ. Թումանյան

Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։

Նոյեմբերի 16, 20:04
Հ. Թումանյան

Սոլքի ինստիտուտի հետազոտողները մշակել են մեթոդ, որը նույն բջջում ցույց է տալիս թե՛ ԴՆԹ-ի խմբագրման արդյունքը, թե՛ գեների ակտիվության փոփոխությունները։ Մարդու լաբորատոր բջիջների մի խմբում մեթոդը հայտնաբերել է խմբագրման 43 տեղամաս, որոնցից 36-ը նախատեսված թիրախներից դուրս էին։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանություններ

Գրել մեկնաբանություն