3

Ձյունն ու ամպերը կարող են դանդաղեցնել Արևելյան Անտարկտիդայի սառույցի կորուստը

Ձյան առատ տեղումներն ու ամպամածությունը կարող են մասամբ փոխհատուցել Արևելյան Անտարկտիդայի սառույցի կորուստը երկարատև տաքացման պայմաններում։ Նոր մոդելավորումը ցույց է տալիս, որ սառցային վահանի տարբեր հատվածների ապագան կախված է նաև մթնոլորտային շրջանառությունից, ոչ միայն ջերմաստիճանից։

Արևելյան Անտարկտիդայի Դիբլ շելֆային սառցադաշտի ճեղքված մակերևույթն ու եզրը՝ օդանավից
Դիբլ շելֆային սառցադաշտը Արևելյան Անտարկտիդայում․ արխիվային լուսանկար, հրապարակվել է 2013-ին / © NASA/JPL-Caltech/UC Irvine, NASA Photojournal

Հարավային Կորեայի Հիմնարար գիտությունների ինստիտուտի (IBS) Կլիմայի ֆիզիկայի կենտրոնի և Փուսանի ազգային համալսարանի գիտնականները Nature Climate Change ամսագրում հոկտեմբերի 30-ին հրապարակել են մթնոլորտը, օվկիանոսն ու սառցային վահանները փոխկապակցող մոդելի արդյունքները։ Քյոնգ Սուկ Յունն ու Աքսել Թիմերմանը մթնոլորտում ածխաթթու գազի տարբեր, հաստատուն կոնցենտրացիաների պայմաններում հաշվարկել են սառցածածկույթի փոփոխությունները՝ 100 հազար տարվա ժամանակահատվածի համար։

Ըստ մոդելի՝ տաքացող մթնոլորտը դեպի Անտարկտիդա ավելի շատ խոնավություն է տեղափոխում։ Հարավային կիսագնդի արևմտյան քամիների տեղաշարժը դեպի բևեռ նույնպես ուժեղացնում է այդ հոսքը։ Բարձրադիր արևելյան ներքին շրջաններում տեղումների զգալի մասը մնում է ձյուն, որի կուտակումը մասամբ փոխհատուցում է սառույցի կորուստը։

Մեկ այլ գործոն է ամպամածությունը։ Ամպերն այդ հաշվարկներում նվազեցնում են սառցային մակերևույթին հասնող արևային ճառագայթումը։ Ձյան կուտակման հետ միասին սա օգնում է արևելյան սառցային վահանի ցամաքային հատվածներին երկարաժամկետ կայունություն պահպանել նույնիսկ նախաարդյունաբերական մակարդակից ավելի քան 10 °C գլոբալ տաքացման փորձնական սցենարներում։

Անտարկտիդայի արևմտյան հատվածի պատկերը տարբեր է։ Մոդելում մոտ 2 °C-ից ավելի կայուն տաքացումը հազարամյակների ընթացքում հանգեցնում է ծովի մակարդակից ցածր հիմք ունեցող սառցային վահանի խոշոր կորուստների։ Գրենլանդիայի սառցածածկույթը ևս աստիճանաբար նահանջում է, իսկ մոտ 6 °C-ից ավելի տաքացման դեպքում հաշվարկներում ամբողջությամբ անհետանում է։

IBS-ն իր հաղորդագրությունում նշում է, որ ամենաուժեղ տաքացման փորձարկման ժամանակ տեղումների ու արևային ճառագայթման փոփոխությունները հաշվի չառնելիս Անտարկտիդայի սառցային վահանը կորցնում էր ծավալի մոտ 70 տոկոսը։ Մթնոլորտային այդ արձագանքները ներառող փոխկապակցված հաշվարկում կորուստը մոտ 20 տոկոս էր։ Այս համեմատությունը վերաբերում է ամբողջ անտարկտիկական վահանին։

Հեղինակները շեշտում են մոդելի սահմանափակումները․ այն համեմատաբար կոպիտ տարածական լուծաչափ ունի և մանրամասն չի նկարագրում շելֆային սառցադաշտերի տակ ու առանձին արտահոսքային սառցադաշտերում ընթացող տեղային գործընթացները։ Արևելյան Անտարկտիդայի որոշ եզրային հատվածներ հաշվարկներում նույնպես նահանջում են։ Հետևաբար արդյունքը չի նշանակում, որ տարածաշրջանն ապահովագրված է տաքացումից, և չի կարող մեկնաբանվել որպես մինչև դարավերջ սառույցի պահպանման երաշխիք։

Տեքստում վրիպա՞կ եք գտել։ Նշեք հատվածը և սեղմեք Ctrl (Cmd) + Enter։
Հետևեք մեզ Telegram-ում, Facebook-ում և Google News-ում

Հանրաճանաչ

Հոկտեմբերի 30, 08:07
Հ. Թումանյան

Շվեդիայի 10 հիվանդանոցի կոյուղաջրերի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ հակաբիոտիկների մնացորդները նպաստում են դեղակայուն բակտերիաների գերակշռմանը։ Գիտնականներն այդ ազդեցությունը հիմնականում կապել են ցիպրոֆլոքսացինի և ցեֆոտաքսիմի հետ։

Հոկտեմբերի 30, 11:14
Հ. Թումանյան

Հարավկորեական DAPA գործակալությունը հայտնել է ծովային հետևակի MAH հարվածային ուղղաթիռի մշակման ավարտի մասին։ Սերիական արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2027 թվականին՝ սպառազինության, նավերից շահագործման և շրջակա միջավայրի ազդեցության փորձարկումներից հետո։

Հոկտեմբերի 30, 19:14
Հ. Թումանյան

Binance կրիպտոարժութային բորսան հայտարարել է, որ կիբերհարձակման հետևանքները վերացնելու համար իր միջոցներից պահուստավորել է ավելի քան 6,34 միլիարդ դոլար։ Ընկերության նախնական գնահատմամբ՝ միջադեպի ընդհանուր վնասը մոտ 6,3 միլիարդ դոլար է։ Բորսան խոստացել է ամբողջությամբ ծածկել օգտատերերի կորուստները։

Հոկտեմբերի 30, 19:14
Հ. Թումանյան

Binance կրիպտոարժութային բորսան հայտարարել է, որ կիբերհարձակման հետևանքները վերացնելու համար իր միջոցներից պահուստավորել է ավելի քան 6,34 միլիարդ դոլար։ Ընկերության նախնական գնահատմամբ՝ միջադեպի ընդհանուր վնասը մոտ 6,3 միլիարդ դոլար է։ Բորսան խոստացել է ամբողջությամբ ծածկել օգտատերերի կորուստները։

Հոկտեմբերի 30, 08:07
Հ. Թումանյան

Շվեդիայի 10 հիվանդանոցի կոյուղաջրերի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ հակաբիոտիկների մնացորդները նպաստում են դեղակայուն բակտերիաների գերակշռմանը։ Գիտնականներն այդ ազդեցությունը հիմնականում կապել են ցիպրոֆլոքսացինի և ցեֆոտաքսիմի հետ։

Հոկտեմբերի 30, 11:14
Հ. Թումանյան

Հարավկորեական DAPA գործակալությունը հայտնել է ծովային հետևակի MAH հարվածային ուղղաթիռի մշակման ավարտի մասին։ Սերիական արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2027 թվականին՝ սպառազինության, նավերից շահագործման և շրջակա միջավայրի ազդեցության փորձարկումներից հետո։

Հոկտեմբերի 4, 23:46
Հ. Թումանյան

Մի ինքնաթիռի հետևում երկար սպիտակ գիծ է ձգվում, իսկ մյուսի հետևում երկինքը մնում է պարզ։ Այս տարբերությունը պայմանավորված է օդի վիճակով և շարժիչների աշխատանքով, ոչ թե ինքնին ապացուցում է «թունավոր նյութերի ցրում»։

Հոկտեմբերի 4, 15:16
Հ. Թումանյան

ՌԴ անվտանգության խորհրդի նախագահի տեղակալ Դմիտրի Մեդվեդևը քննադատել է Հայաստանի ղեկավարության արտաքին քաղաքականությունը։ Իրանի պետական հեռուստառադիոընկերությանը տված հարցազրույցում նա Հայաստանի համար ամենավտանգավոր սցենարն անվանել է «նոր Ուկրաինայի» վերածվելը։

Հոկտեմբերի 16, 17:03
Հ. Թումանյան

Tesla-ն ներկայացրել է նոր սերնդի Roadster-ը, որը կարողանում է կարճ ժամանակով օդ բարձրանալ, պտույտ կատարել և վայրէջք կատարել անիվների վրա։ Ընկերության հայտարարությամբ՝ մեքենան 0-ից մինչև 97 կմ/ժ արագացել է 0,81 վայրկյանում, իսկ արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2028-ին։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանություններ

Գրել մեկնաբանություն