1,559

Հնագետները հայտնաբերել են «աստվածաշնչյան հրաշքների քաղաքը»

Բեթսաիդան երեք առաքյալների ծննդավայրն է: Այստեղ է Քրիստոսը 2 ձկով ու 5 հացով կերակրել 5 հազար մարդու, բուժել կույրին ու քայլել ջրի վրայով:

Բեթսաիդա
Բեթսաիդա / © Rami Arav / Հեղինակ՝ неизвестен, фото предоставлено пользователем

Գիտնականներից 32 տարվա հետևողական աշխատանք է պահանջվել Նոր Կտակարանում հիշատակվող հին հրեական Գալիլեյան Բեթսաիդա (Վիֆսաիդա) բնակավայրը հայտնաբերելու համար: Աստվածաշնչի համաձայն՝ հենց այստեղ է Հիսուս Քրիստոսը 2 ձկով ու 5 հացով կերակրել 5 հազար մարդու, բուժել կույրին ու քայլել ջրի վրայով: Այն նաև Անդրեաս, Պետրոս և Փիլիպոս առաքյալների ծննդավայրն է:

Տարիներ առաջ ենթադրություն է առաջ քաշվել, թե Գոլանի բարձունքների Էթ-Թել հնագիտական հուշարձանը (Հորդանան գետի ակունքներում) այդ բնակավայրն է: Սակայն 2017թ. իսրայելցի հնագետների խումբը, Մորդեհայ Ավիամայի գլխավորությամբ, հայտարարել է, որ Բեթսաիդան գտնվել է Քիներեթ լճի հյուսիսային ափին (Աստվածաշնչում հիշատակվում է Գալիլեյան ծով), Էլ-Արաջ քաղաքի ավերակների մոտ:

Էթ-Թելի շրջանում արված նոր պեղումները ցույց են տվել, որ առաջին հիպոթեզն իրավացի էր: Հետազոտության հեղինակ, Նեբրասկայի համալսարանի պրոֆեսոր Ռամի Արավիի խոսքով՝ Էթ-Թելի գտածոները համոզիչ են: Նա նաև հղում է արել հռոմեացի պատմիչ Տիտոս Փլավիոս Հովսեփոսի աշխատությանը, ըստ որի՝ Բեթսաիդան գտնվել է Գոլանի բարձունքներում:

Պեղումներ Բեթսաիդայում / © Hanan Shafir

Պեղումների ժամանակ հնագետները հայտնաբերել են տաճար, որը կարող էր նվիրված լինել Հուլիա Օգուստոսին՝ Օկտավիանոս Օգուստոսի և Տիբերիայի կայսեր կնոջը: Դա լիովին համադրվում է նրա հետ, որ մ.թ. շուրջ 30-33թթ. տեղի կառավարիչը՝ Հերոդոս Ֆիլիպոս 2-րդը, Բեթսաիդային շնորհել է պոլիսի կարգավիճակ և այն վերանվանել Հուլիա՝ կայսեր կնոջ պատվին:

Բացի այդ՝ հետազոտողները պարզել են, որ Էթ-Թելի ավերակները նակինում կոչվել են Ցեդ. այդ բառը Հին Իսրայելում նշանակել է որս, ձկնորսություն: Ավելի ուշ անվանումը ձևափոխվել է՝ դառնալով Բեյթ-Ցեդ, այնուհետև՝ Բեթսաիդա: Ձկնորսական պարագաներ այստեղ նույնպես գտնվել են:

Հնագետը պեղումներ է իրականացնում Բեթսաիդայում / © St Mark’s National Teological Centre

Սուրբ Գրքում Բեթսաիդան նկարագրվում է որպես վայր, որին կարելի էր հասնել նավակով: Պրոֆեսոր Արավը դրանում արտառոց երևույթ չի նկատում: Նրա խոսքով՝ Գալիլեյան ծովը գտնվում է անմիջապես Սիրիաաֆրիկյան բեկվածքում, ենթարկվել է տեկտոնական տեղաշարժի: Գինտականը նշել է, որ ափագիծը տեկտոնական գործընթացների ու ջրի տատանումների հետևանքով կարող էր փոփոխվել:

Մատթեոսի Ավետարանի համաձայն՝ այս և մի քանի այլ բնակավայրեր անիծվել են Հիսուս Քրիստոսի կողմից՝ այն բանի համար, որ նրանք չեն ապաշխարել: Հնագետների կարծիքով՝ Վիդսաիդայի պատմությունն աղետով չի ավարտվել. քաղաքն աստիճանաբար լքվել է մոտ 4-րդ դարում:

Ինչ վերաբերում է Էլ-Արաջի հնագիտական պեղումներին, Ռամի Արավը համարում է, որ գիտնականներն այնտեղ ոչ մշտական բնակավայր են գտել, այլ՝ ռազմական ժամանակով ճամբար: Պրոֆեսորի խոսքով՝ կարևոր ձեռքբերում է, սակայն դա հնագույն աղբյուրներում հիշատակվող Բեթսաիդան չէ, այն չի համապատասխանում նշված քաղաքի մի քանի բնութագրերի:

Տեքստում վրիպա՞կ եք գտել։ Նշեք հատվածը և սեղմեք Ctrl (Cmd) + Enter։
Հետևեք մեզ Telegram-ում, Facebook-ում և Google News-ում

Հանրաճանաչ

Հոկտեմբերի 30, 19:14
Հ. Թումանյան

Binance կրիպտոարժութային բորսան հայտարարել է, որ կիբերհարձակման հետևանքները վերացնելու համար իր միջոցներից պահուստավորել է ավելի քան 6,34 միլիարդ դոլար։ Ընկերության նախնական գնահատմամբ՝ միջադեպի ընդհանուր վնասը մոտ 6,3 միլիարդ դոլար է։ Բորսան խոստացել է ամբողջությամբ ծածկել օգտատերերի կորուստները։

Հոկտեմբերի 30, 13:08
Հ. Թումանյան

Գիտնականները նանոսարքի միջոցով կարդացել են ալտերմագնիսի ներքին մագնիսական վիճակը՝ այն վերածելով էլեկտրական ազդանշանի։ Փորձը ցույց է տվել, որ զրոյական ընդհանուր մագնիսացմամբ նյութից հնարավոր է ստանալ տեղեկություն կրող սպինային հոսանք։

Հոկտեմբերի 31, 14:11
Հ. Թումանյան

ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը հոկտեմբերի 30-ին չի ընդունել Արևմտյան Սահարայում MINURSO խաղաղապահ առաքելության մանդատը երկարաձգելու երկու մրցակից նախագծերը։ Գործող մանդատն ավարտվում է հոկտեմբերի 31-ին, և առաքելության շարունակության շուրջ համաձայնություն դեռ չկա։

Հոկտեմբերի 30, 08:07
Հ. Թումանյան

Շվեդիայի 10 հիվանդանոցի կոյուղաջրերի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ հակաբիոտիկների մնացորդները նպաստում են դեղակայուն բակտերիաների գերակշռմանը։ Գիտնականներն այդ ազդեցությունը հիմնականում կապել են ցիպրոֆլոքսացինի և ցեֆոտաքսիմի հետ։

Հոկտեմբերի 30, 11:14
Հ. Թումանյան

Հարավկորեական DAPA գործակալությունը հայտնել է ծովային հետևակի MAH հարվածային ուղղաթիռի մշակման ավարտի մասին։ Սերիական արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2027 թվականին՝ սպառազինության, նավերից շահագործման և շրջակա միջավայրի ազդեցության փորձարկումներից հետո։

Հոկտեմբերի 30, 19:14
Հ. Թումանյան

Binance կրիպտոարժութային բորսան հայտարարել է, որ կիբերհարձակման հետևանքները վերացնելու համար իր միջոցներից պահուստավորել է ավելի քան 6,34 միլիարդ դոլար։ Ընկերության նախնական գնահատմամբ՝ միջադեպի ընդհանուր վնասը մոտ 6,3 միլիարդ դոլար է։ Բորսան խոստացել է ամբողջությամբ ծածկել օգտատերերի կորուստները։

Հոկտեմբերի 4, 23:46
Հ. Թումանյան

Մի ինքնաթիռի հետևում երկար սպիտակ գիծ է ձգվում, իսկ մյուսի հետևում երկինքը մնում է պարզ։ Այս տարբերությունը պայմանավորված է օդի վիճակով և շարժիչների աշխատանքով, ոչ թե ինքնին ապացուցում է «թունավոր նյութերի ցրում»։

Հոկտեմբերի 4, 15:16
Հ. Թումանյան

ՌԴ անվտանգության խորհրդի նախագահի տեղակալ Դմիտրի Մեդվեդևը քննադատել է Հայաստանի ղեկավարության արտաքին քաղաքականությունը։ Իրանի պետական հեռուստառադիոընկերությանը տված հարցազրույցում նա Հայաստանի համար ամենավտանգավոր սցենարն անվանել է «նոր Ուկրաինայի» վերածվելը։

Հոկտեմբերի 16, 17:03
Հ. Թումանյան

Tesla-ն ներկայացրել է նոր սերնդի Roadster-ը, որը կարողանում է կարճ ժամանակով օդ բարձրանալ, պտույտ կատարել և վայրէջք կատարել անիվների վրա։ Ընկերության հայտարարությամբ՝ մեքենան 0-ից մինչև 97 կմ/ժ արագացել է 0,81 վայրկյանում, իսկ արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2028-ին։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանություններ

Գրել մեկնաբանություն