Բժշկության Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է նեյրոնները լույսով կառավարելու մեթոդի համար
Ֆիզիոլոգիայի և բժշկության 2026 թվականի Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է Պետեր Հեգեմանին, Գեորգ Նագելին և Կարլ Դայսերոթին՝ օպտոգենետիկայի համար։ Մեթոդը թույլ է տալիս լույսով կառավարել նյարդային բջիջների ակտիվությունը և ուսումնասիրել ուղեղի աշխատանքը։
Կարոլինսկայի ինստիտուտը հոկտեմբերի 5-ին հայտնել է, որ դափնեկիրների աշխատանքները նոր հնարավորություններ են բացել հիշողության, զգացմունքների և վարքի հիմքում ընկած նյարդային շղթաները հետազոտելու համար։
Հեգեմանն ու Նագելը միաբջիջ ջրիմուռում հայտնաբերել են լուսազգայուն սպիտակուց՝ կանալռոդոպսին։ Կապույտ լույսի ազդեցությամբ դրանում բացվում է անցուղի, որով բջիջ են ներթափանցում լիցքավորված իոններ։
Դայսերոթը այդ սպիտակուցի գենը ներմուծել է առնետի նյարդային բջիջների մեջ։ Բջիջները կապույտ լույսով լուսավորելով՝ նա կարողացել է նյարդային ազդակ առաջացնել։ Արդյունքը հրապարակվել է 2005 թվականին։
Երկու տարի անց մեթոդն աշխատել է նաև կենդանի մկների ուղեղում։ Հետազոտողները հնարավորություն են ստացել փոխել ընտրված նեյրոնների ակտիվությունը և հետևել, թե դրանից ինչպես են փոխվում օրգանիզմի արձագանքները։
Այս մոտեցումն օգնում է ստուգել նյարդային շղթաների և վարքի պատճառահետևանքային կապերը։ Օպտոգենետիկան կլինիկական հետազոտություններում փորձարկվում է նաև տեսողությունը վերականգնելու համար։
Telegram 
Facebook 
Google News ՌԴ անվտանգության խորհրդի նախագահի տեղակալ Դմիտրի Մեդվեդևը քննադատել է Հայաստանի ղեկավարության արտաքին քաղաքականությունը։ Իրանի պետական հեռուստառադիոընկերությանը տված հարցազրույցում նա Հայաստանի համար ամենավտանգավոր սցենարն անվանել է «նոր Ուկրաինայի» վերածվելը։
Երևանում ամռան ամիսներին օրական մոտ 1700 տոննա կենցաղային աղբ է գոյանում, ձմռանը՝ շուրջ 1200 տոննա։ Քաղաքի աղբահանությունն իրականացվում է 45 աղբատարով։
Հայաստանը ներկայացնող թենիսիստուհի Ալինա Չարաևան Պեկինում հաղթել է բրիտանացի Սոնայ Քարթալին և դուրս եկել 1/8 եզրափակիչ։ Նրա համար սա WTA 1000 կարգի մրցաշարի չորրորդ շրջան հասնելու առաջին դեպքն է։
ՌԴ անվտանգության խորհրդի նախագահի տեղակալ Դմիտրի Մեդվեդևը քննադատել է Հայաստանի ղեկավարության արտաքին քաղաքականությունը։ Իրանի պետական հեռուստառադիոընկերությանը տված հարցազրույցում նա Հայաստանի համար ամենավտանգավոր սցենարն անվանել է «նոր Ուկրաինայի» վերածվելը։
Մի ինքնաթիռի հետևում երկար սպիտակ գիծ է ձգվում, իսկ մյուսի հետևում երկինքը մնում է պարզ։ Այս տարբերությունը պայմանավորված է օդի վիճակով և շարժիչների աշխատանքով, ոչ թե ինքնին ապացուցում է «թունավոր նյութերի ցրում»։
2026 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Starship-ն առաջին անգամ ուղեծրային թռիչք կատարեց՝ դառնալով մեկ արձակմամբ Երկրի ուղեծիր դուրս բերված ամենամեծ և ամենազանգվածեղ օբյեկտը։ Մոտ հիսուն մետր բարձրությամբ ու ինը մետր տրամագծով տիեզերանավի թռիչքն ուղեկցվեց տեխնիկական խնդիրներով, սակայն այն կարողացավ վերահսկելիորեն վերադառնալ Երկիր։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ SpaceX-ը կհասցնի պատրաստվել NASA-ի՝ 2028 թվականի սեպտեմբերին նախատեսված լուսնային վայրէջքին։
Wildberries-ը Հայաստանում գործարկել է WB Taxi տաքսի ծառայությունը։ Առաջին փուլում ծառայությունը վաղ հասանելիության ռեժիմով աշխատում է Երևանում և հասանելի է ընկերության աշխատակիցների ու գործընկերների համար, սակայն նախատեսվում է աստիճանաբար ընդլայնել օգտատերերի շրջանակը։
Lockheed Martin-ը Տեխասի Ֆորտ Ուերթ քաղաքում պաշտոնապես ներկայացրել է Գերմանիայի համար կառուցված առաջին F-35A Lightning II կործանիչը՝ «35+01» համարով։ Ինքնաթիռն իր առաջին թռիչքն իրականացրել էր սեպտեմբերի 8-ին։ Գերմանիան ընդհանուր առմամբ պատվիրել է 35 F-35A, որոնք աստիճանաբար փոխարինելու են երկրի հնացող Tornado ինքնաթիռներին։
2026 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Starship-ն առաջին անգամ ուղեծրային թռիչք կատարեց՝ դառնալով մեկ արձակմամբ Երկրի ուղեծիր դուրս բերված ամենամեծ և ամենազանգվածեղ օբյեկտը։ Մոտ հիսուն մետր բարձրությամբ ու ինը մետր տրամագծով տիեզերանավի թռիչքն ուղեկցվեց տեխնիկական խնդիրներով, սակայն այն կարողացավ վերահսկելիորեն վերադառնալ Երկիր։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ SpaceX-ը կհասցնի պատրաստվել NASA-ի՝ 2028 թվականի սեպտեմբերին նախատեսված լուսնային վայրէջքին։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա
Վերջին մեկնաբանությունները