5

Չինաստանի տիեզերակայանում ատոմների ամպը սառեցրել են մինչև մոտ 10 պիկոկելվին

Չինական «Տյանգուն» տիեզերակայանում գիտնականները ռուբիդիումի մոտ 20 հազար ատոմից կազմված ամպ են ստացել, որի համարժեք ջերմաստիճանը գնահատել են 9,7 պիկոկելվին։ Սա բացարձակ զրոյից ընդամենը կելվինի տրիլիոներորդական մասերով բարձր ջերմաստիճան է։

Չինական «Տյանգուն» տիեզերակայանի մոդուլները՝ հետնամասից
«Տյանգուն» տիեզերակայանը՝ հետնամասից (արխիվային լուսանկար, հրապարակված 2023 թ․) / © China Manned Space Engineering Office, Wikimedia Commons (CC BY 4.0)

Պեկինի համալսարանի և Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի հետազոտողները փորձն անցկացրել են կայանի «Մենտյան» լաբորատոր մոդուլում։ Նրանք իրենց արդյունքները նոյեմբերի 5-ին ներկայացրել են Science ամսագրում։

Համարժեք ջերմաստիճանը որոշել են ազատ արձակված ատոմային ամպի ընդարձակման արագությամբ։ Որքան դանդաղ են ատոմները հեռանում միմյանցից, այնքան փոքր է այդ շարժմանը համապատասխանող ջերմաստիճանը։ Չինաստանի գիտությունների ակադեմիան պարզաբանում է, որ 9,7 պիկոկելվինը բնութագրում է ատոմների շարժումը․ սարքավորումն ու դրա շրջակայքը նույն ջերմաստիճանին չեն սառեցվել։

Մեկ պիկոկելվինը կելվինի տրիլիոներորդ մասն է։ Չափման անորոշությունը հաշվի առնելով՝ հեղինակները ջերմաստիճանի գնահատականի համար նշում են 7,0–12,9 պիկոկելվին միջակայքը։

Ատոմները կազմել են Բոզե–Էյնշտեյնի կոնդենսատ՝ նյութի մի վիճակ, որում բազմաթիվ ատոմներ զբաղեցնում են նույն քվանտային վիճակը։ Այդ պայմաններում դրանց վարքը կարելի է ուսումնասիրել որպես միասնական քվանտային համակարգ։

Պեկինի համալսարանը նոյեմբերի 6-ին հաղորդել է, որ թիմը կիրառել է լազերային ճառագայթներով ստեղծված օպտիկական թակարդներ։ Սառեցումը կատարվել է երկու փուլով՝ փոխելով ատոմները պահող լազերային դաշտերի պարամետրերը։

Տիեզերակայանի միկրոգրավիտացիայի պայմաններում հետազոտողներին հաջողվել է ազատ արձակված ամպի ընդարձակմանը հետևել յոթ վայրկյան։ Աշխատանքում համեմատության համար բերված ավելի վաղ փորձը, որտեղ ստացել էին 38 պիկոկելվին համարժեք ջերմաստիճան, թույլ էր տվել ազատ ընդարձակումը դիտարկել երկու վայրկյան։

Հեղինակների գնահատմամբ՝ նման սառը և երկար դիտարկվող ատոմային ամպերը կարող են օգտագործվել քվանտային մոդելավորման ու ճշգրիտ չափումների համար։ Հնարավոր կիրառություններից են ատոմային ինտերֆերոմետրերը, որոնք օգտվում են ատոմների ալիքային հատկություններից՝ չափելու արագացումը կամ ձգողականության ազդեցությունը։

Տեքստում վրիպա՞կ եք գտել։ Նշեք հատվածը և սեղմեք Ctrl (Cmd) + Enter։
Հետևեք մեզ Telegram-ում, Facebook-ում և Google News-ում

Հանրաճանաչ

Նոյեմբերի 7, 08:59
Հ. Թումանյան

Չինական «Տյանգուն» տիեզերակայանում գիտնականները ռուբիդիումի մոտ 20 հազար ատոմից կազմված ամպ են ստացել, որի համարժեք ջերմաստիճանը գնահատել են 9,7 պիկոկելվին։ Սա բացարձակ զրոյից ընդամենը կելվինի տրիլիոներորդական մասերով բարձր ջերմաստիճան է։

Նոյեմբերի 6, 17:08
Հ. Թումանյան

Ֆրանսիան պատրաստվում է MBDA ընկերությունից պատվիրել ծովային բազավորման MdCN թևավոր հրթիռի նոր՝ Mk2 տարբերակը։ Առաջին մատակարարումները նախատեսված են 2030 թվականին։

Նոյեմբերի 6, 20:03
Հ. Թումանյան

Յուկատան թերակղզու երկու լճի հատակից վերցված նմուշները ցույց են տվել, որ հին մայաների բնակավայրերի մոտ սնդիկի պարունակությունը դարեր շարունակ գերազանցել է այսօր ջրային կենդանիների համար վտանգավոր համարվող շեմերը։ Նույն ժամանակաշրջանի նստվածքներում նվազել են ջրիմուռների և մի շարք այլ օրգանիզմների հետքերը։

Նոյեմբերի 1, 20:00
Հ. Թումանյան

Սենեգալում հոկտեմբերի 31-ին բացվել են Դակար-2026 պատանեկան օլիմպիական խաղերը՝ Աֆրիկայում անցկացվող առաջին օլիմպիական մարզական իրադարձությունը։ Մինչև նոյեմբերի 13-ը Դակարում և հարակից երկու քաղաքներում կմրցեն շուրջ 2700 պատանի մարզիկներ։

Նոյեմբերի 3, 10:10
Հ. Թումանյան

ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ Ուկրաինայի և Ռուսաստանի ներկայացուցիչները նոյեմբերի 10–11-ին Աբու Դաբիում աշխատանքային բանակցություններ կանցկացնեն։ Այդ մասին նոյեմբերի 2-ին հայտարարել է ԱՄՆ հատուկ բանագնաց Սթիվ Ուիթքոֆը՝ նշելով, որ օրակարգում կլինեն հետպատերազմյան անվտանգության պայմանավորվածություններն ու պատերազմի ավարտին ուղղված քայլերը։

Նոյեմբերի 4, 14:03
Հ. Թումանյան

Չինաստանի և Ֆիլիպինների արտգործնախարարները նոյեմբերի 3-ի հեռախոսազրույցում պայմանավորվել են պահպանել դիվանագիտական կապը։ Հարավչինական ծովում կողմերի հավակնությունները շարունակում են բախվել, իսկ վեճի կարգավորման նոր համաձայնության մասին չի հայտարարվել։

Հոկտեմբերի 16, 17:03
Հ. Թումանյան

Tesla-ն ներկայացրել է նոր սերնդի Roadster-ը, որը կարողանում է կարճ ժամանակով օդ բարձրանալ, պտույտ կատարել և վայրէջք կատարել անիվների վրա։ Ընկերության հայտարարությամբ՝ մեքենան 0-ից մինչև 97 կմ/ժ արագացել է 0,81 վայրկյանում, իսկ արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2028-ին։

Հոկտեմբերի 11, 21:17
Հ. Թումանյան

Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։

Հոկտեմբերի 14, 09:35
Հ. Թումանյան

NASA-ի Parker Solar Probe սարքի տվյալներով գիտնականները պարզել են, որ արևային քամու մագնիսական տատանումների պտույտի ուղղությունը փոխվում է՝ կախված դիտարկվող մասշտաբից։ Արդյունքն օգնում է հասկանալ տիեզերական պլազմայի տուրբուլենտ վարքը և կարող է օգտակար լինել տիեզերական եղանակի մոդելավորման համար։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանություններ

Գրել մեկնաբանություն