Յուկատանի երկու լճում հայտնաբերել են մայաների ժամանակաշրջանի սնդիկային աղտոտման հետքեր
Յուկատան թերակղզու երկու լճի հատակից վերցված նմուշները ցույց են տվել, որ հին մայաների բնակավայրերի մոտ սնդիկի պարունակությունը դարեր շարունակ գերազանցել է այսօր ջրային կենդանիների համար վտանգավոր համարվող շեմերը։ Նույն ժամանակաշրջանի նստվածքներում նվազել են ջրիմուռների և մի շարք այլ օրգանիզմների հետքերը։
Օբերնի համալսարանի հետազոտող Մեթյու Ուոթերսի թիմն ուսումնասիրել է Մեքսիկայի Կոբա լճի և Շկաչի (Xcach) սենոտի՝ կարստային ջրավազանի հատակից վերցված նստվածքները։ Գիտնականներն իրենց արդյունքները հրապարակել են Science Advances ամսագրի նոյեմբերի 6-ի համարում։ Հոդվածն առցանց հասանելի էր նոյեմբերի 4-ից։
Նստվածքի շերտերը կուտակվել են տարբեր դարաշրջաններում։ Հետազոտողները շերտերում պահպանված փայտի ու փայտածխի կտորների տարիքը որոշել են ռադիոածխածնային եղանակով և չափել սնդիկի պարունակությունը։ Այդպես նրանք վերականգնել են, թե ինչպես է աղտոտումը փոխվել ժամանակի ընթացքում։
Կոբա լճում սնդիկի պարունակությունն ավելի քան 200 տարի բարձր է եղել հատակին ապրող օրգանիզմների համար հավանական վնասի շեմից։ Օբերնի համալսարանը հաղորդում է, որ այդ ժամանակահատվածից գրեթե մեկ դար ցուցանիշը գերազանցել է նաև ծանր ազդեցության շեմը։ Շկաչի նստվածքներում սնդիկի բարձր պարունակության մի քանի շրջան է առանձնացվել։
Սնդիկով հարուստ շերտերում պակասել են ջրիմուռների, ցիանոբակտերիաների և մանր ջրային կենդանիների հետքերը։ Որոշ շերտերում հետազոտողները չեն գտել մանր խեցգետնակերպերի՝ օստրակոդների խեցիներ։ Երբ սնդիկի պարունակությունը նվազել է, նստվածքներում կրկին երևացել են ջրային համայնքի վերականգնման նշաններ։
Հեղինակները սնդիկի կուտակումը կապում են մայաների օգտագործած կինովարի՝ սնդիկի սուլֆիդ պարունակող կարմիր հանքանյութի հետ։ Այն գործածում էին որպես գունանյութ՝ խեցեղենը, պատերն ու թաղման վայրերը զարդարելու համար։ Ուոթերսը ենթադրում է, որ հանքանյութը Կոբա և Շկաչ կարող էր հասնել առևտրի միջոցով։
Հետազոտության համահեղինակ Սավաննա Վուտենը Reuters-ին ասել է, որ տեղի բնակիչները կարող էին սնդիկի ազդեցության ենթարկվել ջրի կամ ձկան միջոցով։ Նստվածքների տվյալները չեն հաստատում, թե մարդկանց օրգանիզմ որքան սնդիկ է անցել կամ ինչ դեր է ունեցել աղտոտումը մայաների քաղաքների անկման մեջ։
Telegram 
Facebook 
Google News 
Չինաստանի և Ֆիլիպինների արտգործնախարարները նոյեմբերի 3-ի հեռախոսազրույցում պայմանավորվել են պահպանել դիվանագիտական կապը։ Հարավչինական ծովում կողմերի հավակնությունները շարունակում են բախվել, իսկ վեճի կարգավորման նոր համաձայնության մասին չի հայտարարվել։
Ֆրանսիան պատրաստվում է MBDA ընկերությունից պատվիրել ծովային բազավորման MdCN թևավոր հրթիռի նոր՝ Mk2 տարբերակը։ Առաջին մատակարարումները նախատեսված են 2030 թվականին։
Բրազիլիայում հայտնաբերված դինոզավրի ոտքի բրածո ոսկրում գիտնականները գտել են հեմի՝ հեմոգլոբինի բաղադրիչի հետքեր։ Դրանք պահպանվել են ոսկրի անոթային խողովակներում՝ հանքայնացած գոյացությունների ներսում, որոնք հետազոտողները համարում են արյան կարմիր բջիջների մնացորդներ։
Սենեգալում հոկտեմբերի 31-ին բացվել են Դակար-2026 պատանեկան օլիմպիական խաղերը՝ Աֆրիկայում անցկացվող առաջին օլիմպիական մարզական իրադարձությունը։ Մինչև նոյեմբերի 13-ը Դակարում և հարակից երկու քաղաքներում կմրցեն շուրջ 2700 պատանի մարզիկներ։
Բջջային մշակույթների և մկների վրա կատարված փորձերը ցույց են տվել, որ cGAS սպիտակուցի կորուստը մեծացնում է բջիջներում խոլեստերինի կուտակումը և նպաստում ուռուցքի աճին։ Աշխատանքը բացահայտում է այս իմունային սպիտակուցի ևս մեկ գործառույթ՝ բջջակորիզում գեների ակտիվության կարգավորումը։
CERN-ի LHCb փորձարարական խումբը ստացել է B⁰ մեզոնի՝ մյուոնի և հակամյուոնի տրոհման վկայություն։ Ըստ Ստանդարտ մոդելի՝ այս պրոցեսը տեղի է ունենում նման մեզոնների մոտավորապես յուրաքանչյուր տասը միլիարդ տրոհումից մեկում։
Tesla-ն ներկայացրել է նոր սերնդի Roadster-ը, որը կարողանում է կարճ ժամանակով օդ բարձրանալ, պտույտ կատարել և վայրէջք կատարել անիվների վրա։ Ընկերության հայտարարությամբ՝ մեքենան 0-ից մինչև 97 կմ/ժ արագացել է 0,81 վայրկյանում, իսկ արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2028-ին։
Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։
NASA-ի Parker Solar Probe սարքի տվյալներով գիտնականները պարզել են, որ արևային քամու մագնիսական տատանումների պտույտի ուղղությունը փոխվում է՝ կախված դիտարկվող մասշտաբից։ Արդյունքն օգնում է հասկանալ տիեզերական պլազմայի տուրբուլենտ վարքը և կարող է օգտակար լինել տիեզերական եղանակի մոդելավորման համար։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա
Վերջին մեկնաբանությունները