Գործիքների համար պիտանի քարի պակասը կարող էր սահմանափակել հին մարդկանց տարածումը
Արաբական թերակղզու Ռուբ ալ Խալի անապատում հնագետները հին քաղցրահամ լճերի բազմաթիվ հետքեր են գտել, բայց ոչ՝ քարե գործիքներ։ Նոր հետազոտության համաձայն՝ ջրի առկայությունը բավարար չէր մարդկանց երկարատև բնակության համար, եթե մոտակայքում գործիքներ պատրաստելու պիտանի քար չկար։
Միջազգային խմբի աշխատանքը հոկտեմբերի 28-ին հրապարակվել է Nature-ում։ Չեխիայի գիտությունների ակադեմիան հոկտեմբերի 29-ի հաղորդագրությամբ ներկայացրել է արդյունքները՝ նշելով, որ վաղ մարդկանց տարածման մոդելներում պետք է հաշվի առնել նաև քարե հումքի երկրաբանական բաշխումը։
Հետազոտության հիմքում Սաուդյան Արաբիայի անապատային ներքին շրջաններով մոտ 1500 կիլոմետրանոց երթուղու ուսումնասիրությունն է։ Դաշտային աշխատանքն իրականացվել է 2023 թվականի նոյեմբեր–դեկտեմբերին։ Հետազոտված 125 տեղամասերից 55-ում գրանցվել են հնագույն լճերի նստվածքներ։ Սակայն ուսումնասիրված տեղամասերից ոչ մեկում քարե գործիքներ կամ դրանց պատրաստման թափոններ չեն գտնվել։
Լճային շերտերը համադրվել են նախկինում թվագրված նստվածքների հետ, որոնք վերաբերում են մոտ 122–67 հազար տարի առաջ ընկած ժամանակահատվածին։ Քաղցրահամ ջրի նախկին առկայության մասին վկայում են նաև փափկամարմինների խեցիները։ Նույն ժամանակաշրջանում անապատի եզրային գոտիներում մարդկանց բնակության վայրեր հայտնի են։
Հեղինակների բացատրությամբ՝ տարբերությունը կարող էր պայմանավորված լինել երկրաբանությամբ։ Գործիքներ պատրաստելու համար պիտանի քար պարունակող ապարները հասանելի էին եզրերին, իսկ ներքին շրջաններում ծածկված էին ավելի երիտասարդ նստվածքներով։ Ստորերկրյա ջրերով սնվող լճերը, ի տարբերություն գետերի, չէին կարող հեռավոր աղբյուրներից քար բերել։
Թիմը ջրի և քարե հումքի քարտեզները համադրել է նաև հայտնի հնավայրերի բաշխման հետ։ Մոդելի համաձայն՝ Արաբական թերակղզու՝ ջրին հասանելի տարածքների շուրջ 57%-ը գտնվում է գործիքների համար պիտանի քար չունեցող երկրաբանական կազմավորումների վրա։ Սա մոտավոր գնահատական է, ոչ թե այդ ամբողջ տարածքում մարդկանց բացակայության ուղղակի ապացույց։
Հետազոտությունն արձանագրում է տեսանելի հնագիտական հետքերի բացակայություն ուսումնասիրված երթուղու վրա։ Այն չի բացառում կարճատև անցումները կամ ապագայում փոքր կանգառների հայտնաբերումը։ Հիմնական եզրակացությունը վերաբերում է կայուն բնակությանը․ քարե գործիքներից կախված խմբերի համար ջուրն ու հումքը միասին կարող էին որոշել, թե որտեղ էր հնարավոր երկարատև բնակությունը։
Գիտնականները մոդելը, տվյալներն ու ծրագրային կոդը բաց հասանելիությամբ տրամադրել են նաև այլ անապատային շրջանների ուսումնասիրության համար։ Չեխիայի գիտությունների ակադեմիայի հաղորդմամբ՝ այն ստուգվել է, մասնավորապես, Օմանում երկարամյա դաշտային հետազոտությունների տվյալներով։
Հյուսիսատլանտյան հարթ կետերի հետազոտությամբ զբաղվող կոնսորցիումը 2025 թվականի համար գնահատել է այս տեսակի թվաքանակը մոտ 382 կենդանի։ Նոյեմբերի 16-ին հրապարակված գնահատականը 1,8 տոկոսով ցածր է 2024 թվականի վերանայված ցուցանիշից։
Դանիայի Սեյերո կղզում թաղված տղամարդը մանկության տարիներին հիմնականում սնվել է ծովից ստացած մթերքներով։ Նրա ատամների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ պատանեկությունից սկսած նա ավելի շատ ցամաքային սնունդ է օգտագործել՝ այն ժամանակ, երբ տարածաշրջանում արդեն հայտնվել էին առաջին երկրագործները։
Մոնղոլիայի նախագահ Ուխնաագիյն Խուրելսուխը նոյեմբերի 17-ին հայտարարել է, որ մտադիր է հեռանալ պաշտոնից։ Նա հերքել է պետական երկաթուղու նախագծից անձնական օգուտ ստանալու մեղադրանքը։ Հրաժարականը պետք է հաստատի խորհրդարանը։
ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի երկու F-15EX Eagle II կործանիչ նոյեմբերի 15-ին վայրէջք են կատարել Օկինավայի Կադենա ավիաբազայում։ Սա ԱՄՆ-ից դուրս առաջին ավիաբազան է, որտեղ այդ կործանիչները կտեղակայվեն մշտապես։
Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։
Սոլքի ինստիտուտի հետազոտողները մշակել են մեթոդ, որը նույն բջջում ցույց է տալիս թե՛ ԴՆԹ-ի խմբագրման արդյունքը, թե՛ գեների ակտիվության փոփոխությունները։ Մարդու լաբորատոր բջիջների մի խմբում մեթոդը հայտնաբերել է խմբագրման 43 տեղամաս, որոնցից 36-ը նախատեսված թիրախներից դուրս էին։
ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի երկու F-15EX Eagle II կործանիչ նոյեմբերի 15-ին վայրէջք են կատարել Օկինավայի Կադենա ավիաբազայում։ Սա ԱՄՆ-ից դուրս առաջին ավիաբազան է, որտեղ այդ կործանիչները կտեղակայվեն մշտապես։
Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։
Սոլքի ինստիտուտի հետազոտողները մշակել են մեթոդ, որը նույն բջջում ցույց է տալիս թե՛ ԴՆԹ-ի խմբագրման արդյունքը, թե՛ գեների ակտիվության փոփոխությունները։ Մարդու լաբորատոր բջիջների մի խմբում մեթոդը հայտնաբերել է խմբագրման 43 տեղամաս, որոնցից 36-ը նախատեսված թիրախներից դուրս էին։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա