Մարջանային խութերի էկոհամակարգերի 96%-ը՝ կրիտիկական վտանգի տակ
Բնության պահպանության միջազգային միության (IUCN) առաջին գլոբալ գնահատմամբ՝ մակերեսային տաք ջրերի մարջանային խութերի էկոհամակարգերի 96%-ին մինչև 2075 թվականը փլուզման ծայրահեղ վտանգ է սպառնում։ Այս դասակարգումը չի նշանակում, որ այդ խութերն արդեն վերացել են։
IUCN-ը արդյունքները հրապարակել է հոկտեմբերի 22-ին՝ Գլանդից և Երևանից տարածված հաղորդագրությամբ։ Գնահատումն ընդգրկում է ավելի քան 80 երկրի և տարածքի 127 էկոհամակարգ՝ ընդհանուր 188 362 քառակուսի կիլոմետր խութերով։ Աշխատանքին մասնակցել է ավելի քան 250 մասնագետ։
Այդ 127 էկոհամակարգերից 122-ը՝ մոտ 96%-ը, դասվել են «կրիտիկական վտանգի տակ» կատեգորիային։ Չորսի համար տվյալները բավարար չեն եղել, իսկ Արևմտյան Գալապագոսյան կղզիների խութերի էկոհամակարգը համարվում է արդեն փլուզված՝ 1982–1983 թվականների Էլ Նինյոյից հետո։ Տոկոսը վերաբերում է էկոհամակարգերի թվին, ոչ թե արդեն մահացած մարջանների բաժնին։
Եթե հաշվի առնվեն միայն վերջին 50 տարվա փաստագրված փոփոխությունները, առանց ապագայի կլիմայական կանխատեսումների, կրիտիկական վտանգի խմբում կլինի 30 էկոհամակարգ՝ մոտ 24%-ը։ Մինչև 96% աճը պայմանավորված է նաև 2026–2075 թվականների ջերմային սթրեսի գնահատմամբ։ Հիմնական հաշվարկների համար հեղինակներն օգտագործել են SSP2-4.5 կլիմայական սցենարը, ուստի արդյունքը ապագա պայմաններից կախված ռիսկի գնահատում է։
Գլխավոր սպառնալիքը ծովային ջերմային ալիքների հաճախացումն է։ Ինչպես բացատրում է ԱՄՆ օվկիանոսային և մթնոլորտային հետազոտությունների ազգային վարչությունը՝ NOAA-ն, սթրեսի ժամանակ մարջանները կորցնում են իրենց հյուսվածքներում ապրող սիմբիոտիկ ջրիմուռները և գունաթափվում։ Գունաթափված մարջանը դեռ կարող է վերականգնվել, սակայն երկարատև սթրեսը մեծացնում է մահանալու վտանգը։
Գնահատման ժամանակ կիրառվել են չափանիշներ, որոնցով էկոհամակարգի փլուզումը կապված է խութը կառուցող կոշտ մարջանների գրեթե ամբողջական կորստի հետ։ Դրանց տեղը կարող են զբաղեցնել ջրիմուռները, բեկորներն ու սպունգները, և միջավայրն այլևս չի պահպանում նախկին բազմազանությունն ու բնորոշ գործառույթները։ Հաճախ կրկնվող ջերմային ալիքները կրճատում են վերականգնման համար անհրաժեշտ ընդմիջումները։
Կրիտիկական վտանգի խմբում են նաև Ավստրալիայի Մեծ արգելախութի, Մարջանային եռանկյունու և Կարմիր ծովի խութերի էկոհամակարգերը։ Ուսումնասիրությունը վերաբերում է արևի լույս ստացող մակերեսային խութերին․ խորքային խութերն ու սառը ջրերի մարջանները չեն ներառվել։ Սա ամբողջ օվկիանոսի բոլոր մարջանային միջավայրերի նույնական կանխատեսում չէ։
Գնահատման հեղինակների համաձայն՝ խութերի մեծ մասը դեռ կենդանի մարջաններ ունի և շարունակում է գործել որպես էկոհամակարգ։ Նրանք առաջնահերթ են համարում ջերմոցային գազերի արտանետումների կրճատումը, իսկ տեղական մակարդակում՝ աղտոտման և գերորսի նվազեցումը, ձկների պոպուլյացիաների ու դիմացկուն խութերի պաշտպանությունը։ Այս միջոցները կարող են նպաստել վերականգնմանը, բայց չեն փոխարինում օվկիանոսի հետագա տաքացման սահմանափակմանը։
Telegram 
Facebook 
Google News Թայվանի նախագահ Լայ Ցինդեն նոյեմբերի 12-ին ներկայացրել է Չինաստանի Շենժեն քաղաքում կայանալիք Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական համագործակցության (ԱԽՏՀ) գագաթնաժողովում իր ներկայացուցչին՝ Acer-ի հիմնադիր Սթեն Շիին։ Լայը հայտարարել է, որ Թայվանը հանդիպմանը կմասնակցի մյուս անդամների հետ հավասար հիմունքներով։
Իսպանիայում նոյեմբերի 11-ին համընդհանուր գործադուլ են սկսել՝ պահանջելով մատչելի բնակարաններ և ավելի բարձր աշխատավարձեր։ Երկրի երկու խոշորագույն արհմիությունների մասնակցությամբ նման գործադուլ չէր եղել 2012 թվականից ի վեր։
Ուկրաինայի և Ռուսաստանի պատվիրակությունները նոյեմբերի 10-ին ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ հանդիպել են Աբու Դաբիում։ Փետրվարից ի վեր առաջին եռակողմ բանակցությունների ընթացքում, ըստ Կիևի, քննարկվել են անվտանգության երաշխիքներն ու ռազմագերիների ազատ արձակումը։ Հանդիպումը նախատեսվում է շարունակել նոյեմբերի 11-ին։
Թայվանի նախագահ Լայ Ցինդեն նոյեմբերի 12-ին ներկայացրել է Չինաստանի Շենժեն քաղաքում կայանալիք Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական համագործակցության (ԱԽՏՀ) գագաթնաժողովում իր ներկայացուցչին՝ Acer-ի հիմնադիր Սթեն Շիին։ Լայը հայտարարել է, որ Թայվանը հանդիպմանը կմասնակցի մյուս անդամների հետ հավասար հիմունքներով։
Մեծ յոթնյակի երկրների արտգործնախարարները նոյեմբերի 9-ին և 10-ին հանդիպում են Փարիզում։ Օրակարգում են Ուկրաինային տրամադրվող օգնությունը, Մերձավոր Արևելքի իրավիճակը և էներգամատակարարման անվտանգությունը։
Ավստրալիացի հետազոտողները նեյրացանցերի ուսուցման արդյունքների տարբերությունը կապել են մեկնարկային պայմանների ֆրակտալ կառուցվածքի հետ։ Նրանց փորձերում նույնիսկ գրեթե նույն կարգավորումներով ուսուցանված ցանցերը կարող էին տարբեր պատասխաններ տալ։
Tesla-ն ներկայացրել է նոր սերնդի Roadster-ը, որը կարողանում է կարճ ժամանակով օդ բարձրանալ, պտույտ կատարել և վայրէջք կատարել անիվների վրա։ Ընկերության հայտարարությամբ՝ մեքենան 0-ից մինչև 97 կմ/ժ արագացել է 0,81 վայրկյանում, իսկ արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2028-ին։
NASA-ի Parker Solar Probe սարքի տվյալներով գիտնականները պարզել են, որ արևային քամու մագնիսական տատանումների պտույտի ուղղությունը փոխվում է՝ կախված դիտարկվող մասշտաբից։ Արդյունքն օգնում է հասկանալ տիեզերական պլազմայի տուրբուլենտ վարքը և կարող է օգտակար լինել տիեզերական եղանակի մոդելավորման համար։
Binance կրիպտոարժութային բորսան հայտարարել է, որ կիբերհարձակման հետևանքները վերացնելու համար իր միջոցներից պահուստավորել է ավելի քան 6,34 միլիարդ դոլար։ Ընկերության նախնական գնահատմամբ՝ միջադեպի ընդհանուր վնասը մոտ 6,3 միլիարդ դոլար է։ Բորսան խոստացել է ամբողջությամբ ծածկել օգտատերերի կորուստները։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա
