Շանիդարի նեանդերթալցին կարող էր մահանալ փայտե նիզակի հարվածից
Իրաքյան Քրդստանի Շանիդար քարանձավում հայտնաբերված՝ մոտ 75 հազար տարվա նեանդերթալցու թիակի կլոր անցքը կարող է փայտե նիզակի մահացու հարվածի հետք լինել։ Նույն անհատի ատամները վկայում են ավելի վաղ ստացած ծանր վնասվածքից հետո երկար ապրելու մասին, ինչը հետազոտողները կապում են խմբակիցների հնարավոր խնամքի հետ։
Քեմբրիջի համալսարանի հնագետ Էմմա Պոմերոյի ղեկավարած խումբը ուսումնասիրել է Shanidar A անվանումը ստացած անհատի մասնակի կմախքը։ Արդյունքները հոկտեմբերի 15-ին հրապարակվել են Scientific Reports ամսագրում։
Ուսումնասիրված ոսկրերը ներառում են աջ ձեռքի գրեթե ամբողջական հատված, կողոսկրեր և ձախ թիակ։ Ատամների մաշվածությամբ անհատի տարիքը գնահատվել է մոտ 45 տարեկան, իսկ պահպանված մնացորդներով սեռը որոշել չի հաջողվել։
Թիակի մոտ 15 միլիմետր տրամագծով անցքն ուսումնասիրել են նաև միկրոհամակարգչային տոմոգրաֆիայով։ Անցքի շուրջ ոսկրի կոտրվածքի ձևը և դրա տակ պահպանված բեկորները համապատասխանում են մարմնի առջևից դեպի թիկունք ուղղված ծակող հարվածի։ Ապաքինման նշաններ չեն հայտնաբերվել, իսկ վնասվածքի մյուս առանձնահատկությունները հուշում են, որ այն առաջացել է մահվան ժամանակաշրջանում։
Հեղինակների գնահատմամբ՝ գրեթե կլոր անցքը ավելի լավ է համապատասխանում կլոր կտրվածքով փայտե նիզակի, քան քարե ծայրով զենքի հարվածին։ Այդպիսի ներթափանցումը կարող էր վնասել կրծքավանդակի կենսական օրգանները և արագ մահ առաջացնել։ Սակայն վերքի ձևը դեռ չի բացահայտում դեպքի հանգամանքները։
Քեմբրիջի Սենթ Ջոնս քոլեջը հոկտեմբերի 15-ի հաղորդագրությամբ նշում է, որ հետազոտողները հնարավոր են համարում դիտավորյալ բռնությունը, բայց չեն բացառում որսի ժամանակ դժբախտ պատահարը։ Անհայտ է նաև, թե հնարավոր բախման մյուս մասնակիցները ովքեր էին։
Մեկ այլ վնասվածք անհատը ստացել էր զգալիորեն ավելի վաղ․ ստորին կտրիչ ատամներից մեկը երկայնքով կոտրվել էր, իսկ բացված մակերեսին հասցրել էր ատամնաքար կուտակվել։ Սա ցույց է տալիս, որ վնասվածքից հետո նա շարունակել է ապրել և սնվել։ Պոմերոյի մեկնաբանությամբ՝ նման ծանր վնասվածքից հետո ապրելը հավանաբար պահանջել է մյուս նեանդերթալցիների օգնությունը։
Գտածոն նաև առնվազն հինգի է հասցնում քարանձավի այս խիտ խմբում ներկայացված անհատների թիվը։ Մնացորդների դիրքը և տարբեր ժամանակներում նույն փոքր տարածքում դրանց տեղադրումը հեղինակները համարում են մահացածներին կանխամտածված տեղավորելու օգտին փաստարկ։ Խնամքն ու թաղման վարքը, ինչպես և մահվան հանգամանքները, այստեղ մեկնաբանություններ են՝ հիմնված պահպանված ոսկրերի ու նստվածքների վրա։
Telegram 
Facebook 
Google News 
Բջջային մշակույթների և մկների վրա կատարված փորձերը ցույց են տվել, որ cGAS սպիտակուցի կորուստը մեծացնում է բջիջներում խոլեստերինի կուտակումը և նպաստում ուռուցքի աճին։ Աշխատանքը բացահայտում է այս իմունային սպիտակուցի ևս մեկ գործառույթ՝ բջջակորիզում գեների ակտիվության կարգավորումը։
ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ Ուկրաինայի և Ռուսաստանի ներկայացուցիչները նոյեմբերի 10–11-ին Աբու Դաբիում աշխատանքային բանակցություններ կանցկացնեն։ Այդ մասին նոյեմբերի 2-ին հայտարարել է ԱՄՆ հատուկ բանագնաց Սթիվ Ուիթքոֆը՝ նշելով, որ օրակարգում կլինեն հետպատերազմյան անվտանգության պայմանավորվածություններն ու պատերազմի ավարտին ուղղված քայլերը։
Չինաստանի և Ֆիլիպինների արտգործնախարարները նոյեմբերի 3-ի հեռախոսազրույցում պայմանավորվել են պահպանել դիվանագիտական կապը։ Հարավչինական ծովում կողմերի հավակնությունները շարունակում են բախվել, իսկ վեճի կարգավորման նոր համաձայնության մասին չի հայտարարվել։
Հարավկորեական DAPA գործակալությունը հայտնել է ծովային հետևակի MAH հարվածային ուղղաթիռի մշակման ավարտի մասին։ Սերիական արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2027 թվականին՝ սպառազինության, նավերից շահագործման և շրջակա միջավայրի ազդեցության փորձարկումներից հետո։
Binance կրիպտոարժութային բորսան հայտարարել է, որ կիբերհարձակման հետևանքները վերացնելու համար իր միջոցներից պահուստավորել է ավելի քան 6,34 միլիարդ դոլար։ Ընկերության նախնական գնահատմամբ՝ միջադեպի ընդհանուր վնասը մոտ 6,3 միլիարդ դոլար է։ Բորսան խոստացել է ամբողջությամբ ծածկել օգտատերերի կորուստները։
Շվեդիայի 10 հիվանդանոցի կոյուղաջրերի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ հակաբիոտիկների մնացորդները նպաստում են դեղակայուն բակտերիաների գերակշռմանը։ Գիտնականներն այդ ազդեցությունը հիմնականում կապել են ցիպրոֆլոքսացինի և ցեֆոտաքսիմի հետ։
Tesla-ն ներկայացրել է նոր սերնդի Roadster-ը, որը կարողանում է կարճ ժամանակով օդ բարձրանալ, պտույտ կատարել և վայրէջք կատարել անիվների վրա։ Ընկերության հայտարարությամբ՝ մեքենան 0-ից մինչև 97 կմ/ժ արագացել է 0,81 վայրկյանում, իսկ արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2028-ին։
Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ Դավիթ Սանամյանն ազատվել է Ազգային անվտանգության ծառայության տնօրենի տեղակալի պաշտոնից։ Հոկտեմբերի 5-ի որոշման մեջ պաշտոնանկության պատճառը չի նշվում։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա
Վերջին մեկնաբանությունները