3

Հսկա աստղի կրկնվող բռնկումները կապել են նրա անտեսանելի ուղեկցի հետ

AT 2016blu հսկա աստղը մոտավորապես 113 օրը մեկ կտրուկ պայծառանում է։ «Չանդրա» տիեզերական աստղադիտակի տվյալները հուշում են, որ բռնկումների պատճառը աստղից նյութ կլանող սև խոռոչը կամ նեյտրոնային աստղն է։

NGC 4559 պարուրաձև գալակտիկան՝ տեսանելի լույսի և ռենտգենյան դիտարկումների համակցված պատկերում
NGC 4559 գալակտիկան՝ տեսանելի լույսում և ռենտգենյան տիրույթում / © NASA/CXC/University of Virginia/M. Aghakhanloo et al.; SDSS; NASA/CXC/SAO/P. Edmonds, Chandra X-ray Center

«Չանդրան» 2026 թվականի մարտին առաջին անգամ AT 2016blu-ից ռենտգենյան ճառագայթում է գրանցել։ Հեռադիտակը աղբյուրը դիտել է հինգ անգամ՝ այն օրերին, երբ աստղը պայծառացել էր նաև տեսանելի լույսում։ Արդյունքների մասին NASA-ն հայտնել է նոյեմբերի 9-ին։

Աստղը գտնվում է NGC 4559 պարուրաձև գալակտիկայում։ 2012 թվականից մինչև 2026-ի հունիս աստղագետները գրանցել են դրա 27 բռնկում։ Դրանցից մի քանիսի ժամանակ աստղը գրեթե գերնորի պես պայծառ է եղել։ Սակայն գերնորի պայթյունով հնարավոր չէր բացատրել, թե ինչու էր նույն աղբյուրը կրկին ու կրկին պայծառանում։

Արխիվում ևս կային այդ հատվածի ռենտգենյան դիտարկումներ։ 2001 և 2002 թվականների տվյալներում՝ առաջին հայտնի բռնկումից մոտ մեկ տասնամյակ առաջ, աստղի դիրքում ռենտգենյան աղբյուր չէր երևում։ Հին տվյալներով սահմանված վերին շեմի համեմատ՝ մարտյան բռնկման ժամանակ աղբյուրն առնվազն 100 անգամ ավելի պայծառ էր ռենտգենյան տիրույթում։

Վիրջինիայի համալսարանի աստղագետ Մոժգան Աղախանլուի գլխավորած խումբը The Astrophysical Journal-ում առաջարկել է բռնկումները բացատրել ձգված ուղեծրով պտտվող երկու մարմինների փոխազդեցությամբ։ Երբ դրանք առավելագույնս մոտենում են իրար, խիտ ուղեկիցը գրավում է հսկա աստղի նյութի մի մասը։ Դեպի ուղեկիցը շարժվող նյութը տաքանում է և ռենտգենյան ճառագայթում արձակում։

Հեղինակների հաշվարկով՝ հսկա աստղի զանգվածն առնվազն 33 արեգակնային զանգված է։ Ուղեկցի բնույթը դեռ պարզված չէ. չափումները համատեղելի են թե՛ աստղային զանգվածի սև խոռոչի, թե՛ նեյտրոնային աստղի հետ։

Տեքստում վրիպա՞կ եք գտել։ Նշեք հատվածը և սեղմեք Ctrl (Cmd) + Enter։
Հետևեք մեզ Telegram-ում, Facebook-ում և Google News-ում

Հանրաճանաչ

Նոյեմբերի 8, 13:08
Հ. Թումանյան

Ավստրալիացի հետազոտողները նեյրացանցերի ուսուցման արդյունքների տարբերությունը կապել են մեկնարկային պայմանների ֆրակտալ կառուցվածքի հետ։ Նրանց փորձերում նույնիսկ գրեթե նույն կարգավորումներով ուսուցանված ցանցերը կարող էին տարբեր պատասխաններ տալ։

Նոյեմբերի 9, 21:04
Հ. Թումանյան

Կլիմայական մոդելների համաձայն՝ այս դարում շոգի որոշ ալիքներ կարող են գերազանցել վերջին տարիների ռեկորդները նույնիսկ ցածր արտանետումների դեպքում։ Բարձր արտանետումների սցենարներում որոշ շրջաններում ծայրահեղ շոգը կարող է ամիսներ տևել։

Նոյեմբերի 9, 13:05
Հ. Թումանյան

Չիկագոյի համալսարանի Hyde Park Labs կենտրոնում սկսել է աշխատել IBM-ի՝ Իլինոյս նահանգում տեղակայված առաջին քվանտային համակարգիչը։ Այն նախատեսված է քվանտային ալգորիթմներ մշակելու և իրական սարքի վրա փորձարկելու համար։

Նոյեմբերի 4, 14:03
Հ. Թումանյան

Չինաստանի և Ֆիլիպինների արտգործնախարարները նոյեմբերի 3-ի հեռախոսազրույցում պայմանավորվել են պահպանել դիվանագիտական կապը։ Հարավչինական ծովում կողմերի հավակնությունները շարունակում են բախվել, իսկ վեճի կարգավորման նոր համաձայնության մասին չի հայտարարվել։

Նոյեմբերի 3, 16:15
Հ. Թումանյան

Բջջային մշակույթների և մկների վրա կատարված փորձերը ցույց են տվել, որ cGAS սպիտակուցի կորուստը մեծացնում է բջիջներում խոլեստերինի կուտակումը և նպաստում ուռուցքի աճին։ Աշխատանքը բացահայտում է այս իմունային սպիտակուցի ևս մեկ գործառույթ՝ բջջակորիզում գեների ակտիվության կարգավորումը։

Նոյեմբերի 4, 08:05
Հ. Թումանյան

CERN-ի LHCb փորձարարական խումբը ստացել է B⁰ մեզոնի՝ մյուոնի և հակամյուոնի տրոհման վկայություն։ Ըստ Ստանդարտ մոդելի՝ այս պրոցեսը տեղի է ունենում նման մեզոնների մոտավորապես յուրաքանչյուր տասը միլիարդ տրոհումից մեկում։

Հոկտեմբերի 16, 17:03
Հ. Թումանյան

Tesla-ն ներկայացրել է նոր սերնդի Roadster-ը, որը կարողանում է կարճ ժամանակով օդ բարձրանալ, պտույտ կատարել և վայրէջք կատարել անիվների վրա։ Ընկերության հայտարարությամբ՝ մեքենան 0-ից մինչև 97 կմ/ժ արագացել է 0,81 վայրկյանում, իսկ արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2028-ին։

Հոկտեմբերի 11, 21:17
Հ. Թումանյան

Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։

Հոկտեմբերի 14, 09:35
Հ. Թումանյան

NASA-ի Parker Solar Probe սարքի տվյալներով գիտնականները պարզել են, որ արևային քամու մագնիսական տատանումների պտույտի ուղղությունը փոխվում է՝ կախված դիտարկվող մասշտաբից։ Արդյունքն օգնում է հասկանալ տիեզերական պլազմայի տուրբուլենտ վարքը և կարող է օգտակար լինել տիեզերական եղանակի մոդելավորման համար։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանություններ

Գրել մեկնաբանություն