2

Նասկայի շրջանի մանկական աճյունի ԴՆԹ-ում հայտնաբերել են 13-րդ քրոմոսոմի լրացուցիչ պատճեն

Պերուի հարավում՝ Նասկայի մշակույթի մոտ 1600 տարվա վաղեմության գերեզմանում, հնագետները երկու մանկան աճյուն են գտել նույն կավե անոթում։ Նրանցից մեկի գանգի կենտրոնում մեկ ակնակապիճ կար։ Հին ԴՆԹ-ի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ երեխան ունեցել է 13-րդ քրոմոսոմի լրացուցիչ պատճեն։

Նասկայի մշակույթի կավե անոթ՝ թռչունների գունավոր պատկերներով
Նասկայի մշակույթի կավե անոթ՝ թռչունների պատկերներով, մ.թ. I–IV դարեր (լուսանկարի անոթը Խաուրանգայի թաղումից չէ) / © Մետրոպոլիտեն թանգարան

Էլսա Տոմաստո Կագիգաոյի և գործընկերների ուսումնասիրությունը նոյեմբերի 9-ին առցանց հրապարակվել է PNAS ամսագրում։ Հեղինակներն ուսումնասիրել են Պալպայի հովտի Խաուրանգա հնավայրում հայտնաբերված երկու մանկան ոսկորները։ Դամբարանը թվագրվում է Նասկայի մշակույթի միջին շրջանով։

Մանուկներից մեկի գանգում ակնակապիճը գտնվում էր դեմքի կենտրոնում։ Գանգի մյուս առանձնահատկությունները ևս համապատասխանում էին ցիկլոպիային՝ զարգացման հազվադեպ բնածին խանգարմանը, որի դեպքում երկու առանձին ակնակապիճ չի ձևավորվում։ Երկրորդ մանկան կմախքում նման փոփոխություններ չեն նկատել։

Ոսկորներից ստացված ԴՆԹ-ն ցույց է տվել, որ առաջին երեխան ունեցել է 13-րդ քրոմոսոմի երեք պատճեն՝ սովորական երկուսի փոխարեն։ Հեղինակները քրոմոսոմային այս փոփոխությունը՝ տրիսոմիա 13-ը, համարում են գանգի առանձնահատկությունների ամենահավանական պատճառը։ ԴՆԹ-ի տվյալներով՝ երկու երեխաները մայրական գծով ազգակից չեն եղել։

Խաուրանգան Պալպայի հովտի այն հնավայրերից է, որտեղ պեղումներ են իրականացրել գերմանացի և պերուացի հնագետները։ Նասկայի մշակույթում մանկան աճյունը կավե անոթում ամփոփելու այլ օրինակներ ևս հայտնի են։ Այս դեպքում միևնույն անոթում երկու երեխա է թաղվել։

Ուսումնասիրությունը չի պարզել, թե որքան է ապրել բնածին խանգարում ունեցող երեխան։ Համատեղ թաղման պատճառը նույնպես հայտնի չէ։ Միայն այս գերեզմանի տվյալներով հնարավոր չէ ասել, թե արդյոք համայնքը երեխայի առանձնահատկության պատճառով այլ կերպ է կազմակերպել թաղումը։

Տեքստում վրիպա՞կ եք գտել։ Նշեք հատվածը և սեղմեք Ctrl (Cmd) + Enter։
Հետևեք մեզ Telegram-ում, Facebook-ում և Google News-ում

Հանրաճանաչ

Նոյեմբերի 9, 21:04
Հ. Թումանյան

Կլիմայական մոդելների համաձայն՝ այս դարում շոգի որոշ ալիքներ կարող են գերազանցել վերջին տարիների ռեկորդները նույնիսկ ցածր արտանետումների դեպքում։ Բարձր արտանետումների սցենարներում որոշ շրջաններում ծայրահեղ շոգը կարող է ամիսներ տևել։

Նոյեմբերի 9, 13:05
Հ. Թումանյան

Չիկագոյի համալսարանի Hyde Park Labs կենտրոնում սկսել է աշխատել IBM-ի՝ Իլինոյս նահանգում տեղակայված առաջին քվանտային համակարգիչը։ Այն նախատեսված է քվանտային ալգորիթմներ մշակելու և իրական սարքի վրա փորձարկելու համար։

Նոյեմբերի 9, 14:04
Հ. Թումանյան

Մեծ յոթնյակի երկրների արտգործնախարարները նոյեմբերի 9-ին և 10-ին հանդիպում են Փարիզում։ Օրակարգում են Ուկրաինային տրամադրվող օգնությունը, Մերձավոր Արևելքի իրավիճակը և էներգամատակարարման անվտանգությունը։

Նոյեմբերի 6, 17:08
Հ. Թումանյան

Ֆրանսիան պատրաստվում է MBDA ընկերությունից պատվիրել ծովային բազավորման MdCN թևավոր հրթիռի նոր՝ Mk2 տարբերակը։ Առաջին մատակարարումները նախատեսված են 2030 թվականին։

Նոյեմբերի 9, 13:05
Հ. Թումանյան

Չիկագոյի համալսարանի Hyde Park Labs կենտրոնում սկսել է աշխատել IBM-ի՝ Իլինոյս նահանգում տեղակայված առաջին քվանտային համակարգիչը։ Այն նախատեսված է քվանտային ալգորիթմներ մշակելու և իրական սարքի վրա փորձարկելու համար։

Նոյեմբերի 9, 14:04
Հ. Թումանյան

Մեծ յոթնյակի երկրների արտգործնախարարները նոյեմբերի 9-ին և 10-ին հանդիպում են Փարիզում։ Օրակարգում են Ուկրաինային տրամադրվող օգնությունը, Մերձավոր Արևելքի իրավիճակը և էներգամատակարարման անվտանգությունը։

Հոկտեմբերի 16, 17:03
Հ. Թումանյան

Tesla-ն ներկայացրել է նոր սերնդի Roadster-ը, որը կարողանում է կարճ ժամանակով օդ բարձրանալ, պտույտ կատարել և վայրէջք կատարել անիվների վրա։ Ընկերության հայտարարությամբ՝ մեքենան 0-ից մինչև 97 կմ/ժ արագացել է 0,81 վայրկյանում, իսկ արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2028-ին։

Հոկտեմբերի 11, 21:17
Հ. Թումանյան

Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։

Հոկտեմբերի 14, 09:35
Հ. Թումանյան

NASA-ի Parker Solar Probe սարքի տվյալներով գիտնականները պարզել են, որ արևային քամու մագնիսական տատանումների պտույտի ուղղությունը փոխվում է՝ կախված դիտարկվող մասշտաբից։ Արդյունքն օգնում է հասկանալ տիեզերական պլազմայի տուրբուլենտ վարքը և կարող է օգտակար լինել տիեզերական եղանակի մոդելավորման համար։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանություններ

Գրել մեկնաբանություն