Հնագետները պարզել են, թե ինչպես է փոխվել 5800 տարի առաջ Դանիայում ապրած ձկնորսի սննդակարգը
Դանիայի Սեյերո կղզում թաղված տղամարդը մանկության տարիներին հիմնականում սնվել է ծովից ստացած մթերքներով։ Նրա ատամների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ պատանեկությունից սկսած նա ավելի շատ ցամաքային սնունդ է օգտագործել՝ այն ժամանակ, երբ տարածաշրջանում արդեն հայտնվել էին առաջին երկրագործները։
Գյոթեբորգի համալսարանի հնագետ Անդերս Ֆիշերի գլխավորած խումբն արդյունքները նոյեմբերի 16-ին հրապարակել է Antiquity ամսագրում։ Տղամարդուն գիտական գրականության մեջ անվանում են Ռյոդհալսի մարդ՝ Սեյերո կղզու այն վայրի անունով, որտեղ 1956-ին խեցիների կուտակման տակ գտել են նրա գրեթե ամբողջական կմախքը։
Հետազոտողները համադրել են հնագույն ԴՆԹ-ի, ռադիոածխածնային թվագրման և կայուն իզոտոպների տվյալները։ ԴՆԹ-ի վերլուծությամբ նրա նախնիները պատկանել են Արևմտյան Եվրոպայի որսորդ-հավաքիչների խմբին։ Նրա ծագման մեջ առաջին երկրագործներին բնորոշ գենետիկական բաղադրիչ չի հայտնաբերվել։
Ոսկորների և ատամների կոլագենում պահպանված իզոտոպների հարաբերակցությունը տեղեկություն է տալիս օգտագործած սննդի մասին։ Մշտական ատամի դենտինից հաջորդաբար վերցված նմուշներով գիտնականները կարողացել են հետևել սննդակարգին մոտ յոթ տարեկանից մինչև հասուն տարիք։
Ինչպես ամսագրի խմբագրությունը հայտնել է հետազոտության ամփոփագրում, ծովային սնունդը տղամարդու սննդակարգի հիմքն է մնացել ամբողջ կյանքում։ Պատանեկության և հասուն տարիքում, սակայն, նրա սննդում զգալիորեն ավելացել է ցամաքային ծագման սպիտակուցի բաժինը։
Ռադիոածխածնային թվագրումը շտկելիս հեղինակները հաշվի են առել, որ ծովային սնունդը կարող է մարդու մնացորդներն իրականից ավելի հին ցույց տալ։ Ըստ այդ հաշվարկի՝ տղամարդը մահացել է մոտ մ.թ.ա. 3800 թվականին։ Մոտակա Զելանդիա կղզում երկրագործությունն արդեն տարածվել էր մոտ մեկ դար ավելի վաղ։
Հեղինակները ենթադրում են, որ ցամաքային սննդի մի մասը կարող էր ստացվել երկրագործությունից կամ անասնապահությունից։ Իզոտոպային տվյալները, սակայն, թույլ չեն տալիս պարզել՝ տղամարդն այդ մթերքը ստացել է երկրագործներից, ինքն է զբաղվել հողագործությամբ կամ անասնապահությամբ, թե պարզապես ավելի հաճախ է որսացել ու վայրի բույսեր հավաքել։
ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերը նոյեմբերի 13-ին հայտնել են, որ B-21 Raider ռմբակոծիչի փորձանմուշից թռիչքի ընթացքում փորձնական զինամթերք են բաց թողել։ Գերատեսչությունը չի հրապարակել փորձարկման ճշգրիտ օրը կամ զինամթերքի տեսակը։
Հարավային Աֆրիկայի Արևելյան Քեյփ նահանգում գտնված գանգն ու կմախքի մյուս ոսկորները պատկանել են գիտությանը մինչ այդ անհայտ դինոզավրի։ Հետազոտողների գնահատմամբ՝ առանձնյակը կշռել է մոտ 400 կիլոգրամ, թեև դեռ ակտիվորեն աճում էր։
Ֆրանսիայում կառուցված «Նեարխոս» ֆրեգատը նոյեմբերի 13-ին առաջին նավարկությունն է սկսել Հունաստանի դրոշի ներքո։ Հունաստանի ռազմածովային ուժերը նավը պաշտոնապես ընդունել էին հոկտեմբերի 30-ին։
Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։
Մեծ Բրիտանիայի իրական համախառն ներքին արդյունքը հուլիսից սեպտեմբեր աճել է 0,7 տոկոսով՝ նախորդ եռամսյակի 0,5 տոկոսի դիմաց։ Աճի հիմնական աղբյուրը ծառայությունների ոլորտն էր։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ կկրկնապատկի Մեքսիկայից ներմուծվող ապրանքների մաքսատուրքերը, եթե Մեխիկոն չկանգնեցնի դեպի ԱՄՆ շարժվող միգրանտների խմբերին։ Մեքսիկայի նախագահ Կլաուդիա Շեյնբաումի խոսքով՝ 2025 թվականի հունվարից ի վեր այդպիսի որևէ խումբ չի հասել ԱՄՆ-ի սահմանին։
Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։
Մեծ Բրիտանիայի իրական համախառն ներքին արդյունքը հուլիսից սեպտեմբեր աճել է 0,7 տոկոսով՝ նախորդ եռամսյակի 0,5 տոկոսի դիմաց։ Աճի հիմնական աղբյուրը ծառայությունների ոլորտն էր։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ կկրկնապատկի Մեքսիկայից ներմուծվող ապրանքների մաքսատուրքերը, եթե Մեխիկոն չկանգնեցնի դեպի ԱՄՆ շարժվող միգրանտների խմբերին։ Մեքսիկայի նախագահ Կլաուդիա Շեյնբաումի խոսքով՝ 2025 թվականի հունվարից ի վեր այդպիսի որևէ խումբ չի հասել ԱՄՆ-ի սահմանին։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա